و اين آيه شريفه بطورى كه ملاحظه مىفرماييد وحى را از نظر نتيجه و هدفش معرفى مىكند ، كه وحى عبارت است از انذار مردم از طريق القاء الهى ، و نبوت هم همين است ، پس وحى القايى است الهى به غرض نبوت و انذار . * ( « وَتُنْذِرَ يَوْمَ الْجَمْعِ لا رَيْبَ فِيه فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ » ) * اين جمله عطف است بر كلمه « تنذر » كه در اول آيه است ، و اين عطف از قبيل عطف خاص بر عام است كه معمولا در مواردى اينطور عطف مىكنند كه خاص اهميت مخصوص دارد ، پس در آيه مورد بحث مىخواهد بفرمايد : ما اين قرآن را بر تو نازل كرديم تا مردم را از خدا بترسانى و انذار كنى ، و مخصوصا از غضبش در روز قيامت انذار نمايى . و كلمه « يوم الجمع » مفعول دوم براى جمله « تنذر » است ، نه اينكه ظرف آن باشد ، ( توضيح اينكه : نمىخواهد بفرمايد در روز قيامت انذار كنى بلكه مىخواهد بفرمايد : مردم را از روز قيامت انذار كنى و بترسانى ) . و منظور از « روز جمع » روز قيامت است كه خداى تعالى در جاى ديگر در باره اش فرموده : « ذلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَه النَّاسُ . . . فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ » « 1 » . و جمله * ( « فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ » ) * در مقام تعليل و دفع توهمى است كه ممكن است به ذهن كسى بيايد ، گويا فرموده : چرا از روز جمع انذارشان كند ؟ آن گاه در پاسخ فرموده : براى اينكه در آن روز يك دسته بهشتى و دسته ديگر جهنمى مىشوند ، يعنى به دو دسته تقسيم مىگردند ، يكى سعيد و داراى پاداش و ديگرى شقى و معذب . پس بايد انذار بشوند تا از راه شقاوت بپرهيزند ، و از پرتگاه هلاكت كنار آيند . * ( « وَلَوْ شاءَ اللَّه لَجَعَلَهُمْ أُمَّةً واحِدَةً . . . » ) * از آنجا كه آيات اين فصل در صدد بيان اين معنا است كه انذار مردم لازم است ، به همين جهت نبوت يك حاجت ضرورى بشر است ، چون مردم در روز قيامت دو طايفه مىشوند ، و از آنجايى كه در چنين مقامى زودتر از هر چيز اين سؤال به ذهن مىدود كه اگر بهانه براى فرستادن پيامبران اين است كه عده اى از بندگان خدا دوزخى نشوند ، چرا از همان اول مردم را يك جور خلق نكرد تا دو دسته نشوند و چرا بين آنها امتياز قائل شد ، تا بعضى بهشتى و بعضى دوزخى گردند ، مىخواست همه را يكسان و داراى يك صفت خلق كند ، تا همه راه بهشت را طى كنند ، و آن وقت احتياجى به مساله نبوت و انذار پيش نيايد ؟ لذا در

--> ( 1 ) سوره هود ، آيه 103 - 105 .